توربین گاز و بخار
توربین گاز و بخار — عملکرد، اجزا، خرابیهای رایج و اصول نگهداری
توربینها قلب تپندهٔ نیروگاههای حرارتی هستند و هر خطای کوچک در عملکردشان میتواند راندمان کل نیروگاه را تحتتأثیر قرار دهد. این صفحه یک راهنمای جامع و عملی است که به شما کمک میکند اجزا، فرآیند کاری، مشکلات رایج و روشهای نگهداری توربینهای گاز و بخار را در یک نگاه کامل بشناسید.
تاریخچه توربین های گازی را میتوانید 
اینجا 
مشاهده کنید.
در انتهای صفحه، منابع آموزشی مرتبط نیز قرار گرفتهاند.
توربین چیست و چگونه کار میکند؟
توربین دستگاهی است که انرژی حرارتی یا جنبشی سیال را به انرژی مکانیکی تبدیل میکند. در نیروگاهها این انرژی مکانیکی سپس ژنراتور را میچرخاند و برق تولید میشود.
در توربین گاز، هوا فشرده میشود، سوخت تزریق و احتراق انجام میگیرد و گازهای داغ پرهها را به حرکت درمیآورند.
در توربین بخار، بخار با فشار و دمای بالا وارد طبقات شده و با افت انرژی، شافت را میچرخاند.
انواع توربین در نیروگاهها
توربین گاز
سیستم سادهتر، استارت سریعتر و کاربرد زیاد در سیکل ترکیبی.
مشکلات: EGT بالا، واترواش نامنظم، آلودگی مسیر گاز داغ.
توربین بخار
قدرت بالا، حساس به کیفیت بخار و شرایط چگالنده.
مشکلات: خوردگی، رسوب، نشت بخار، سایش پرهها.
توربین ریهیت
در واحدهای بزرگ بخار، بین HP و IP بخار دوباره گرم میشود.
مزیت: راندمان بالا
چالش: کنترل دما و فشار بهخصوص در بارهای متغیر.
اجزای اصلی توربین
روتور
قلب توربین؛ هرگونه عدمبالانس در آن باعث ویبره، کاهش راندمان و خطر آسیب جدی میشود.
پرههای ثابت و متحرک
کانال هدایت و تبدیل انرژی. حساس به خوردگی، FOD، شکستگی و فرسایش حرارتی.
محفظه/سیلندر (Casing)
پوستهای که جریان سیال، فشار و نیروها را کنترل میکند.
در اورهال، بلند کردن پوسته یکی از مراحل حساس و پرخطر است.
سیستم روغنکاری
کلید سلامت یاتاقانها. آلودگی، افت فشار یا دمای بالاتر از حد مجاز میتواند آسیبهای جدی ایجاد کند.
سیستم کنترل و ابزار دقیق
کنترل سرعت، بار، دما، ارتعاش و حفاظت.
ترانسدیوسرها، پرشرسوئیچها، ولوهای کنترل و ولوهای اضطراری نقش حیاتی دارند.
سیستم خنککاری و واترواش
در توربینهای گازی، واترواش بهبود راندمان و کاهش EGT را تضمین میکند.
هرگونه خطا در واترواش باعث افزایش مصرف سوخت و کاهش توان خروجی میشود.
خرابیها و مشکلات رایج توربین
افزایش EGT
معمولاً ناشی از:
– گرفتگی مسیر هوا
– عدم هماهنگی فایرینگ
– عدمتعادل سوخت در کانها
– نیاز به واترواش
– آسیب پرهٔ متحرک
افزایش EGT علامت اولیه افت راندمان و بههمریختگی احتراق است.
ویبره بالا
دلایل: بالانس نبودن، لقی یاتاقان، مونتاژ نادرست یا ورود جسم خارجی.
نشت بخار یا روغن
نشانهٔ خرابی سیلها، خطا در آببندی یا فشارهای نابسامان در لولهکشی.
افت توان و راندمان
با دلایلی مثل آلودگی کمپرسور، خرابی ولوهای کنترل، دمای ورودی بالا.
اصول نگهداری و تعمیرات (O&M)
چکلیست روزانه
– بررسی فشار و دمای روغن
– ثبت ارتعاش در هر یاتاقان
– نظارت بر EGT و مقایسه با Base Line
– لولهکشیها برای نشتی بررسی شوند
برنامه واترواش
– در واحدهای آلوده، هر ۳۰۰–۵۰۰ ساعت
– در محیطهای تمیز، هر ۸۰۰–۱۲۰۰ ساعت
– پس از هر واترواش، EGT را پایش کنید
آنالیز روغن
سایش فلزی، آلودگی و ویسکوزیته را نشان میدهد.
عدمتوجه به نتیجه آزمایش روغن از دلایل اصلی خرابی یاتاقانهاست.
پرسشهای متداول (FAQ)
سؤال ۱: نشانههای اولیه خرابی پره توربین چیست؟
پاسخ: افزایش ارتعاش، تغییر EGT، افت توان، و صدای غیرعادی.
سؤال ۲: بهترین زمان برای واترواش توربین گاز چه موقع است؟
پاسخ: هنگامی که EGT نسبت به Base Line افزایش نشان میدهد یا توان خروجی افت میکند.
سؤال ۳: چرا چککردن یاتاقانها مهم است؟
پاسخ: کوچکترین افزایش دما یا لرزش میتواند به خرابی یاتاقان منجر شود و خرابی یاتاقان میتواند توربین را زمینگیر کند.
جمعبندی
توربین گاز و بخار مجموعهای حساس از اجزا، سیستمهای کنترل و شرایط عملیاتی است که برای عملکرد درست نیاز به نگهداری منظم دارد. با شناخت علائم خرابی، اجرای چکلیستهای روزانه و استفاده از فایلهای آموزشی دقیق، میتوان از بسیاری از خرابیهای پرهزینه جلوگیری کرد.
